De herkomst van het woord stuifmeel, kan niet duidelijker zicht- en verklaarbaar worden wanneer de taxus struiken in het voorjaar gaan “stuiven” en er een wolk “meel” met de wind mee genomen wordt. Zoals eerder beschreven is stuifmeel van levensbelang voor het bijenvolk. Voor de bijen is stuifmeel onmisbaar, omdat het rijk is aan eiwitten, mineralen, vetten en vitaminen. Zonder deze essentiële voedingsstoffen kunnen de bijenlarven niet tot wasdom komen.
Per volk is er zo’n zestig kilo nodig (!) en dat terwijl de stuifmeelkorrels die we op de varroa-lade vinden, nagenoeg niets wegen. Ieder voorjaar kijken we op de vliegplank wat er zoal binnengebracht wordt (later in het jaar zien we dit terug in de vorm van het zgn. “bijenbrood” in de raten). Meestal is de kleur een variant van geel en ik was dan ook verrast toen ik (voor het eerst zo vroeg in het seizoen) onmiskenbaar rode klompjes aan bijenpootjes zag.
Rood? Wat kan dat voor drachtplant geweest zijn? Het bracht mij bij een onderzoek dat uitgevoerd is door studenten van de Aeres Hogeschool te Almere. Zij hebben de diverse (opeenvolgende) kleuren van het stuifmeel overzichtelijk gemaakt. Zodat de herkomst van het stuifmeel van (Nederlandse) drachtplanten in één oogopslag te vinden is.
Naast het overzicht, geeft het de imker inzicht waar de bijen op vliegen, maar ook (en dit is vooral belangrijk in het voorjaar, waar met name de wilgensoorten onmisbaar zijn, onderzoek onder imkers toonde aan dat de wilg de meest genoemde stuifmeelbron was), waar het wellicht aan ontbreekt en waar eventueel een aanvulling wenselijk is. Zo is de ingezaaide Phaecelia op het Wasven een aanvulling en variatie op de bestaande drachtplanten.
Een gebrek aan gevarieerdheid is een belangrijke factor die leidt tot het verzwakken van een volk. Het volk wordt vatbaar voor ziektes en sterft uiteindelijk. Een greep uit het kleurenpalet:
Witte Paardenkastanje: rood (!)
Sneeuwklokje: oranje
Braam: wit
Hulst: lichtgroen (werd dit jaar intensief bevlogen)
Phaecelia: blauw (uitzonderlijk)
Hollandse Linde: lichtgroen
Witte honingklaver: grijs
Brem: rood (bloeide heel uitbundig)
Zonnebloem: wit
Klimop: oker.
Volledigheidshalve dient opgemerkt te worden dat er binnen één drachtplant variaties zijn en dat er bij het oogsten door de bijen een soort lijmstof gebruikt wordt die van invloed is op de kleurkwaliteit. Ouder stuifmeel wordt donkerder.
Ps: Naast de Vliegkalender of Stuifmeelkalender bestaat ook zoiets als een “Pollenkalender”, maar die kalender dient een ander doel en wordt doorgaans met andere (argus)ogen bekeken.
Jack Verhulst & Cathy Grootenboer – Imkers Wasven